326 巴利《法句經》320-333 〈23 象品 Nāgavaggo〉
Idaṃ pure cittamacāri cārikaṃ,
yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ;
Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso,
hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho. (326)
此心過去隨意願地、隨欲望地、隨其所樂地到處遊走,
今天我將從根本地調御此心,
就像馴象師調御發情期的大象。(326)
------
此首偈頌包含兩個句子:
- 「Idaṃ pure cittamacāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ」、「Idaṃ pure cittam acāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ」。主詞為「idaṃ cittam 此心」(單數),動詞為「acāri 遊走」(第三人稱單數過去式動詞,第三人稱單數現在式動詞為 carati),受詞為「cārikaṃ 行程、旅程」。動詞「acāri 遊走」有四個副詞:「pure 過去」、「yenicchakaṃ 隨意地、隨其意願地」、「yatthakāmaṃ 隨其欲望地」、「yathāsukhaṃ 隨其所樂地」。此句為「此心過去隨意願地、隨欲望地、隨其所樂地到處遊走」。
- 「Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho」、「Tad ajja ahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho」。主詞為「ahaṃ 我」(單數),動詞為「niggahessāmi 調御」(第一人稱單數現在式動詞,第三人稱單數現在式動詞 niggahessāti, 相當於 nig-gaṇhati 向下-執取),受詞為「tad 它」(受格)。
動詞「niggahessāmi 調御」有三個副詞:
- ajja 今天
- yoniso 根本地、徹底地
- 「hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho」。「viya 像」(連接詞),主詞為「aṅkusaggaho 調象師」(單數),動詞為「niggahessāti 調御」(第三人稱單數現在式動詞,相當於 nig-gaṇhati 向下-執取),受詞為「hatthippabhinnaṃ 發情的大象、暴怒的大象」(受格)。
此句為「今天我將從根本地調御此心,就像馴象師調御發情期的大象」。
------
《法句經》卷2〈象喻品 31〉:
「本意為純行,及常行所安,
悉捨降[22]伏結,如鉤制象調。」(CBETA, T04, no. 210, p. 570, b21-23),[22]伏結=使結【宋】【元】,=結使【明】。
《出曜經》卷28〈心意品 32〉:
「汝心莫遊行,恣意而[3]遊逸,
我今還攝汝,如御暴逸象。」(CBETA, T04, no. 212, p. 759, a23-24),[3]遊=放【宋】【元】【明】。
《法集要頌經》卷4〈護心品 31〉:
「汝心莫遊行,恣意而放逸,
我今還攝汝,如御暴逸象。」(CBETA, T04, no. 213, p. 795, b14-15)。
梵文《法句經》對應偈頌位於〈31 心品〉,Uv 31.5。
--------
元亨寺版《法句經》卷1:
「以前我此心,隨欲樂徘徊,
今我悉制御,如持鉤象師,制御發情象。」(CBETA, N26, no. 9, p. 46, a12 // PTS. Dhp. 47)。

留言
張貼留言